على محمدى خراسانى
195
شرح مكاسب (فارسى)
دو احتمال دارد : 1 - قيمت يوم الغصب و تفاوت صحيح و معيب با آن قيمت مطرح باشد . 2 - قيمت يوم الحدوث ، يعنى روزى كه عيب حادث شد كه در واقع يوم التلف است چون روز حدوث عيب روز تلف وصف صحّت است و در باب معاملات و ضمانات ، وصف صحت به منزلهء جزء عين است و تلف جزء موجب ضمان به آن جزء تالف ، يوم التلف است ، هكذا تلف وصف صحّت . پس اين فراز اجمال دارد و دو احتمالى است ولى دو فراز قبلى مبيّن بود و روشن شد كه ملاك را يوم الغصب او المخالفة دانستهاند ، به بركت آن دو فراز اين فراز هم تبيين مىشود و بر يوم الغصب حمل مىشود . القرآن يفسّر بعضه بعضا ، كلام معصوم هم يفسّر بعضه بعضا . نتيجه : تا به حال از صحيحهء ابى ولّاد اين مطلب را استظهار كرديم كه : در باب غصب ملاك يوم الغصب است نه يوم التلف ، و بر خلاف قاعدهء اوّليه در ضمانات است . : قوله : نعم : از اينجا به بعد تا آخر صحبت از اين است كه : باب غصب بر خلاف قاعدهء اوّليه نيست و در اين باب هم ملاك يوم التلف است نه يوم الغصب ، و مجدّدا به فرازهاى مذكور و متن روايت برگشته و دقّت بيشترى مىكنيم تا ببينيم نتيجه چيست ؟ ميفرمايد : اينكه امام عليه السّلام فرمود : « قيمة بغل يوم خالفته » و يوم المخالفة را عنوان فرمودند ، نه از باب اينست كه : روز مخالفت يعنى همان روز غصب موضوعيتى دارد ، و ضمان دائر مدار او است ، بلكه اين تعبير و حكم به ضمان قيمت يوم المخالفة ، از باب حمل بر غالب است يعنى از آنجا كه غالبا در مثل مورد حديث كه بغل است ، آن هم در مثل مدّت پانزده روز ، آن هم در آن زمانها [ كه